ریسک (Risk) یکی از معروف‌ترین بازی‌های رومیزی دنیاست و در ایران هم سال‌هاست روی میز خیلی از خانه‌ها و کافه‌ها می‌آید. در بردگیم ریسک هر بازیکن فرمانده‌ی یک ارتش است و هدفش تصرف جهان. بازی ترکیب برنامه‌ریزی، تاس و چانه‌زنی است و بی‌دلیل نیست که این‌قدر ماندگار شده. اگر تا حالا بازی ریسک را بازی نکرده‌اید یا قانونش را کامل یاد نگرفته‌اید، این آموزش و ویدئوی همراه آن کمک می‌کند در کمتر از یک ساعت بازی را شروع کنید.
ویدئوی آموزش بازی ریسک
ابتدا ویدئوی آموزشی را ببینید. این ویدئو را فروشگاه چترنگ در آپارات گذاشته و قوانین بازی ریسک را تصویری نشان می‌دهد. بعد از ویدئو، متن زیر را مرور کنید تا نکته‌های کلیدی و ترفندها هم در ذهنتان بماند.
بازی ریسک چیست؟
ریسک یک بازی استراتژیک با موضوع فتح جهان است. صفحه‌ی بازی نقشه‌ی جهان است که به ۴۲ سرزمین در ۶ قاره تقسیم شده. هر بازیکن با ارتش هم‌رنگ خودش می‌جنگد. جنگ با تاس حل می‌شود، پس شانس هم نقش دارد، ولی بازیکنی که خوب برنامه بریزد و نیرویش را درست جمع کند معمولاً برنده می‌شود. نسخه‌های ایرانی (مثل نسخه‌ی فکرآوران و بازیمن) معمولاً برای ۲ تا ۵ نفر، حدود دو ساعت و از ۱۰ سال به بالا هستند. بعضی نسخه‌ها قوانین یا اجزای کمی متفاوت دارند، پس دفترچه‌ی نسخه‌ی خودتان را هم نگاه کنید.
اجزای بازی
- صفحه‌ی نقشه: ۴۲ سرزمین در شش قاره (آسیا، آمریکای شمالی، اروپا، آفریقا، آمریکای جنوبی و استرالیا).
- ارتش: مهره‌های هم‌رنگ برای هر بازیکن. معمولاً مهره‌ی کوچک یک سرباز و مهره‌ی بزرگ‌تر چند سرباز را نشان می‌دهد.
- تاس: تاس قرمز برای مهاجم و تاس سفید یا آبی برای مدافع.
- کارت‌ها: کارت سرزمین با نماد پیاده، سواره یا توپ، و در بعضی نسخه‌ها دو کارت جوکر.
چیدمان اولیه
تعداد سرباز اولیه بسته به تعداد بازیکن فرق می‌کند:
| تعداد بازیکن | سرباز اولیه هر نفر |
|---|---|
| ۳ نفر | ۳۵ |
| ۴ نفر | ۳۰ |
| ۵ نفر | ۲۵ |
| ۶ نفر (اگر نسخه‌تان اجازه دهد) | ۲۰ |
برای بازی دونفره قانون ویژه‌ای با ارتش بی‌طرف وجود دارد که در دفترچه آمده است. بعد از مشخص شدن تعداد سرباز، سرزمین‌ها بین بازیکن‌ها پخش می‌شوند. در بیشتر نسخه‌ها کارت‌های سرزمین را بین همه‌ی بازیکن‌ها پخش می‌کنند و هر کس روی سرزمین‌های خودش یک سرباز می‌گذارد. بعد به نوبت بقیه‌ی سرباز‌ها را روی سرزمین‌های خودشان می‌چینند تا همه تمام شوند.
نوبت بازی: سه مرحله
۱. گرفتن سرباز و گذاشتن روی نقشه
در ابتدای نوبت سرباز تازه می‌گیرید و می‌توانید هر جا از سرزمین‌های خودتان بگذارید:
- بر اساس تعداد سرزمین: تعداد سرزمین‌هایتان تقسیم بر ۳ (گرد به پایین). حداقل ۳ سرباز.
- پاداش قاره: اگر همه‌ی یک قاره را داشته باشید، سرباز اضافه می‌گیرید: آسیا ۷، آمریکای شمالی ۵، اروپا ۵، آفریقا ۳، آمریکای جنوبی ۲ و استرالیا ۲.
- کارت: سه کارت هم‌نماد یا یک کارت از هر نماد را می‌توانید با سرباز عوض کنید. ارزش اولین دسته ۴ سرباز است و بعدی ۶، ۸، ۱۰، ۱۲ و ۱۵. بعد از آن هر دسته ۵ سرباز بیشتر از قبلی می‌ارزد. اگر روی یکی از کارت‌های عوض‌شده سرزمینی باشد که مال خودتان است، دو سرباز اضافه می‌گیرید.
۲. حمله
حمله اختیاری است. می‌توانید از هر سرزمینی که حداقل دو سرباز دارد به سرزمین همسایه‌ی دشمن حمله کنید. قانون تاس این است:
- مهاجم یک تا سه تاس می‌ریزد. تعداد تاس نمی‌تواند بیشتر از «سرباز سرزمین منهای یک» باشد، چون همیشه یک سرباز باید بماند.
- مدافع یک یا دو تاس می‌ریزد (حداکثر به تعداد سرباز‌هایش).
- تاس‌ها را از بزرگ به کوچک مرتب می‌کنند و بزرگ‌ترین تاس مهاجم با بزرگ‌ترین تاس مدافع مقایسه می‌شود. بعد دومین تاس‌ها.
- در هر مقایسه، اگر تاس مهاجم بزرگ‌تر باشد یک سرباز مدافع حذف می‌شود. اگر مساوی یا کمتر باشد، یک سرباز مهاجم حذف می‌شود. تساوی به نفع مدافع است.
وقتی همه‌ی سرباز‌های مدافع از بین رفتند، سرزمین مال شماست. حداقل به‌اندازه‌ی تعداد تاسی که در آخرین حمله ریخته‌اید سرباز به سرزمین تازه می‌برید. می‌توانید بعدش حمله را ادامه بدهید یا نوبت را تمام کنید.
احتمال حمله با سه تاس به دو تاس: حدود ۳۷٪ هر دو سرباز مدافع را از بین می‌برید، حدود ۳۴٪ هر کدام یک سرباز از دست می‌دهید و حدود ۲۹٪ دو سرباز مهاجم از بین می‌رود. پس وقتی نیروی بیشتری دارید، حمله به نفع شماست.
۳. جابه‌جایی نیرو (استقرار)
در پایان نوبت می‌توانید یک بار از یکی از سرزمین‌هایتان به یکی از سرزمین‌های متصلش سرباز ببرید. به شرط اینکه مسیر همه مال خودتان باشد و در سرزمین مبدأ حداقل یک سرباز بماند. این حرکت برای تقویت مرز و آماده شدن برای نوبت بعد است.
کارت گرفتن
اگر در نوبتتان حداقل یک سرزمین را گرفته باشید، آخر نوبت یک کارت از دسته می‌گیرید. اگر بازیکنی را کاملاً حذف کنید، کارت‌هایش را هم می‌گیرید. اگر تعداد کارت‌هایتان از حد مجاز (معمولاً پنج کارت) بیشتر شود، باید فوراً دسته عوض کنید.
پایان بازی
بازی وقتی تمام می‌شود که یک بازیکن همه‌ی ۴۲ سرزمین را بگیرد و بقیه حذف شوند. در بعضی نسخه‌ها کارت ماموریت هم هست و هر بازیکن یک هدف جداگانه دارد. چون بازی طولانی است، پیش از شروع یک زمان یا قاعده‌ی پایان (مثلاً «هر کس ساعت ۱۲ بیشترین سرزمین را دارد برنده است») مشخص کنید.
ترفندهای برد در ریسک
- از قاره‌ی کوچک شروع کنید. استرالیا و آمریکای جنوبی کم‌ورودی هستند و نگه‌داشتنشان راحت است. پاداش دو سرباز اولیه‌ی خوبی می‌دهد.
- آسیا پاداش بزرگ دارد ولی مرز زیاد. گرفتنش وقتی ارزش دارد که بتوانید از آن دفاع کنید.
- نیرو را متمرکز کنید. پخش کردن یک سرباز روی همه‌ی سرزمین‌ها شما را ضعیف می‌کند. یک «ستون» قوی بهتر از ده سرباز تک است.
- هر نوبت حداقل یک سرزمین بگیرید. این کارت می‌آورد و کارت یعنی سرباز اضافه.
- مرزها را بشناسید. بیشتر سرباز‌ها را روی سرزمین‌هایی بگذارید که به دشمن چسبیده‌اند و داخل قلمروتان را خالی بگذارید.
- دسته‌ی کارت را خوب زمان‌بندی کنید. ارزش دسته با هر بار عوض کردن بیشتر می‌شود، پس صبر کردن برای دسته‌ی بزرگ‌تر به نفع شماست. ولی اگر کارت‌هایتان از حد مجاز بیشتر شود، مجبور به عوض کردن می‌شوید.
- چانه‌زنی هم بخشی از بازی است. می‌توانید با بقیه قرار بگذارید که بازیکن قوی را کنترل کنند.
اشتباه‌های رایج تازه‌کارها
- حمله کردن با برابری نیرو. تساوی به نفع مدافع است و حمله‌ی هم‌اندازه معمولاً به ضرر مهاجم تمام می‌شود.
- جا گذاشتن فقط یک سرباز در سرزمین‌های مرزی بعد از حمله.
- گرفتن بیش از حد سرزمین و کشیده شدن مرزها. هرچه مرز بیشتر، دفاع سخت‌تر.
- فراموش کردن گرفتن کارت و عوض نکردن دسته.
- حذف زودهنگام یک بازیکن ضعیف که می‌توانست سپر شما در برابر بازیکن قوی باشد.
نسخه‌های دیگر ریسک
- ریسک کارتی (Risk Strike): نسخه‌ی سریع، با کارت و تاس. ۲ تا ۵ نفر و حدود ۲۰ دقیقه. برای وقتی که زمان ندارید.
- میراث ریسک (Risk Legacy): نسخه‌ای که بازی بعد از هر دست روی جعبه و نقشه تغییر می‌کند. ۳ تا ۵ نفر، از ۱۳ سال به بالا.
ریسک را کجا بازی کنیم؟
اگر نسخه‌ی بازی را ندارید، در کافه‌های بردگیم می‌توانید ریسک را امتحان کنید. فهرست کافه‌های بردگیم تهران را ببینید. اگر جمع شما کامل نیست، در همبازی هم بازی پیدا کنید. ریسک در فهرست ۱۰۰ بازی رومیزی هم هست. برای اینکه نوبت اول کدام بازیکن شروع کند، می‌توانید از گردونه‌ی نوبت و تاس‌انداز همبازی استفاده کنید. اگر اولین بازی‌تان است، راهنمای انتخاب اولین بازی رومیزی را ببینید.
پرسش‌های پرتکرار
ریسک برای چند نفر است؟
نسخه‌های ایرانی معمولاً برای ۲ تا ۵ نفر است. بعضی نسخه‌های جهانی تا ۶ نفر را هم پوشش می‌دهند. بهترین تجربه معمولاً با ۳ تا ۵ نفر است.
بازی ریسک چقدر طول می‌کشد؟
حدود دو ساعت. اگر زمان کمتری دارید، ریسک کارتی را امتحان کنید یا قبل از شروع زمان پایان تعیین کنید.
ریسک برای چه سنی مناسب است؟
از ۱۰ سال به بالا. قوانین ساده است ولی بازی طولانی است و استراتژی دارد.
تفاوت بردگیم ریسک با بازی‌های کامپیوتری فتح جهان چیست؟
در ریسک رو در رو با دوستانتان روی یک نقشه می‌جنگید، چانه می‌زنید و صورت هم را می‌بینید. همین بخش اجتماعی آن را از بازی‌های رایانه‌ای متمایز می‌کند.
اگر دو نفر باشیم می‌شود بازی کرد؟
بله، قانون دونفره دارد که یک ارتش بی‌طرف اضافه می‌کند. جزئیاتش در دفترچه‌ی بازی هست. اگر دونفره زیاد بازی می‌کنید، بازی‌های دونفره‌ی بخش ۱۱ تا ۳۰ فهرست ۱۰۰ بازی هم گزینه‌های خوبی هستند.
